Drie Nederlandse supermarkten aan kop in Europa, maar versnelling nodig
Supermarktketens Lidl Nederland, Albert Heijn en Jumbo lopen in Europa voorop met plannen om de schade van ons voedselsysteem aan de natuur te verminderen. Nederlandse supermarkten scoren hoog op ambities en transparantie, maar om de doelen te behalen is versnelling noodzakelijk. Dat blijkt uit Superlijst Groen Europa 2026, waarin 27 supermarkten uit acht Europese landen met elkaar zijn vergeleken*.
De Nederlandse supermarkten hebben ambitieuze plannen om hun broeikasgasuitstoot terug te dringen en plantaardige voeding te stimuleren. Beiden zijn cruciaal voor een duurzamer voedselsysteem.
De vergelijking is een initiatief van denktank Questionmark, in samenwerking met het Wereld Natuur Fonds (WWF-NL), ProVeg International en Madre Brava. Het onderzoek beoordeelt supermarkten op twee thema’s: in hoeverre hun klimaatplannen in lijn liggen met de afspraken van het Parijsakkoord en hun inzet op de verschuiving naar meer plantaardige voeding. Superlijst laat zien waar supermarkten al stappen zetten en waar aanvullende actie nodig is. Bedrijven die concrete doelen formuleren en transparant rapporteren over hun uitstoot en eiwitverkoop, scoren in de Superlijst-vergelijking hoger dan concurrenten die minder open zijn. In de Europese benchmark staan Lidl Nederland, Albert Heijn en Jumbo op plek 1, 3 en 4.
Tekst gaat verder onder de afbeelding
‘Om de afspraken uit het Parijsakkoord na te komen, is ambitie alleen niet genoeg’, zegt Corné van Dooren, adviseur duurzame voedselconsumptie bij WWF-NL. ‘Retailers moeten duidelijke doelen stellen om hun uitstoot omlaag te brengen, die doelen vervolgens vertalen naar gedetailleerde plannen en hun verantwoordelijkheid nemen om de overgang naar meer plantaardig eten te versnellen. Zo kunnen we de ecologische voedselafdruk van ons voedselsysteem uiteindelijk halveren.’
De manier waarop we wereldwijd nu voedsel produceren en consumeren, is verantwoordelijk voor 80% van het natuurverlies op aarde en ongeveer een derde van alle broeikasgasuitstoot. Van Dooren: ‘Omdat we ons eten en drinken grotendeels in de supermarkt kopen, hebben retailers veel invloed op wat we consumeren en hoe het voedselsysteem eruitziet.’
Slechts 7 van de 27 onderzochte supermarkten hebben gedetailleerde routekaarten gepubliceerd om hun uitstoot op korte termijn te verlagen. Tot die groep behoren ook Albert Heijn en Lidl (NL). Albert Heijn onderscheidt zich bovendien als eerste supermarkt ter wereld die methaan-uitstoot
afzonderlijk rapporteert: een belangrijke stap, omdat dierlijke producten een erg hoge impact hebben op het klimaat en de natuur. Vooral koeien stoten veel methaan uit. Slechts vijf supermarkten – waaronder Jumbo – hebben hun uitstoot sinds rapportage weten te verlagen. Bij veel Europese retailers stijgt de uitstoot echter nog of daalt deze niet duidelijk, wat reden tot zorg is.
Supermarkten in Nederland en Duitsland rapporteren het meest transparant over de verhouding tussen plantaardige en dierlijke eiwitten in hun verkopen. En hun doelen liggen het meest in lijn met het Planetary Health Diet, een wetenschappelijk onderbouwd voedingspatroon dat gezond is voor mensen én voor de aarde. Albert Heijn, Lidl Nederland en Jumbo hebben alle drie de ambitie uitgesproken dat in 2030 ruim de helft van hun eiwitverkoop (60%) uit plantaardige bronnen bestaat. Maar de huidige verkoopcijfers laten zien dat aanvullende maatregelen nodig zijn om dat doel te halen.
‘Het kan lukken met assortiment-, prijs- en promotiestrategieën en door samenwerking in de keten’, aldus WWF-voedselexpert Van Dooren. ‘Juist daar kunnen supermarkten hun invloed benutten om duurzame keuzes voor consumenten makkelijker en aantrekkelijker te maken.’
Van Dooren stelt dat transparantie cruciaal is om de voortgang van supermarkten geloofwaardig en vergelijkbaar te maken. ‘Door steeds hun voortgangsdata publiceren, tussendoelen te formuleren en meer inzicht te krijgen in bijvoorbeeld hun eiwitverkoop en indirecte uitstoot, kunnen retailers en stakeholders hun prestaties beoordelen en van elkaar leren.’ WWF-NL ziet de Superlijst Groen Europa als instrument om transparantie te versterken en samenwerking te versnellen. Zodat supermarkten elkaar kunnen inspireren om samen volgende stappen te zetten richting klimaatdoelen, natuurherstel en een toekomstbestendig voedselsysteem.
* Superlijst Groen Europa vergelijkt 27 grote supermarkten uit acht Europese landen: Frankrijk, Duitsland, Nederland, Polen, Spanje, Zweden, Zwitserland en het Verenigd Koninkrijk. Deze landen vertegenwoordigen de kernmarkten van de grootste Europese retailers. Ook zijn ze de thuisbasis van veel Europese supermarkthoofdkantoren.